چگونه می توان روی دیگران – به خصوص جوانان – تأثیرگذار باشیم؟

تأثیرپذیری یا تأثیرگذاری و حدود و كیفیت آن، بستگی به توانایی ها و قابلیت های انسان در ابعاد مختلف دارد.

با رعایت اصول و نكات زیر، می توانید میزان تأثیرگذاری خود را افزایش دهید:

1. صمیمیت و ابراز آن؛ صمیمانه دیگران را دوست داشته باشید و محبت قلبی خود را به آنان اظهار دارید. پیامبر اكرم صلی الله علیه وآله وسلم فرموده است: «اذا احبّ احدكم اخاه فلیعلمه فانّه اصلح لذات البین؛…» «هرگاه یكی از شما به برادر [دینی] خود علاقه مند شد، محبت خود را به او ابراز كند. این كار افراد را بیشتر به هم پیوند می دهد» ، (ری شهری، محمد، دوستی در قرآن و حدیث، ترجمه سید حسن اسلامی، (قم: دارالحدیث، چاپ اول، 1379)، ح 507، ص 162).
2. برخورد با نشاط؛ سلام و احوال پرسی كردن، تبسم بر لب داشتن، احترام به طرف مقابل و پذیرش وی راه نفوذ در قلب او است. در فرهنگ اسلامی نیز نسبت به اموری از قبیل سلام كردن، مصافحه، تبسم، احترام، ابراز محبت و علاقه قلبی به دیگران سفارش و اهتمام زیادی وجود دارد.
3. آغاز مثبت؛ یك یا چند نكته مثبت و ارزشمند را در طرف مقابل شناسایی و برجسته سازید و با تحسین صادقانه به جهت وجود آن امر مثبت، ارتباط خود را با وی محكم سازید و هیچ گاه رابطه خود را با نكته ای منفی آغاز نكنید.
4. عدم سرزنش مستقیم؛ در صورتی كه اشتباه و لغزشی در طرف مقابل مشاهده كردید، به طور مستقیم از او گلایه نكنید و وی را مورد انتقاد مستقیم و سرزنش قرار ندهید.

امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: «موقعی كه جوان نورسی را به سبب گناهانش، نكوهش می كنی، مراقب باش كه قسمتی از لغزش هایش را نادیده انگاری و از تمام جهات مورد اعتراض و توبیخش قرار ندهی، تا جوان به عكس العمل وارد نشود و نخواهد از راه عناد و لجاج، بر شما پیروز گردد» (ابن ابی الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، تحقیق مجدد ابوالفضل ابراهیم، (داراحیاء الكتب العربیه)، ج 20، ص 333.).

5. خودگشایی؛ قبل از انتقاد از دیگران، می توانید به برخی از اشتباهات، شكست ها و ناكامی های خود در زندگی و چگونگی اصلاح و بهبود آن اشاره كنید.

البته در استفاده از این روش نباید افراط كرد؛ زیرا موجب می شود توجه دیگری بیش از حد به شخص شما معطوف شود. از طرف دیگر این مسئله نباید موجب افشای اسرار و رازهای پنهان آدمی شود.

6. شنونده خوب بودن؛ بكوشید شنونده خوبی باشید و زمینه ای فراهم آورید كه دیگران درباره خود، برای شما حرف بزنند. اگر كسی احساس كند شنونده خوبی برای سخنان خود یافته است، به راحتی می تواند افكار و احساسات خود را به او منتقل كند و به ایجاد ارتباط با او اقدام نماید. در این مرحله شنونده می تواند به تأثیرگذار خوبی تبدیل شود. پیامبر اكرم صلی الله علیه وآله وسلم شنونده بسیار خوبی بود. همین خلق نیكوی آن حضرت، یكی از مهم ترین عوامل مقبولیت و محبوبیت او بین مردم بود و موجب شد كه آن حضرت بتواند تأثیرات عمیقی بر مردم به جای گذارد.
7. ابراز احساسات؛ یكی دیگر از عوامل مؤثر در برقراری ارتباط مؤثر، تشخیص دقیق احساسات طرف مقابل و برجسته كردن آنها است. با بازگردانی احساسات به گوینده، به او القاء می كنیم كه سخنانش را فهمیده و برای او ارج و احترام قائلیم.
8. ارج گذاری؛ به دیگران اعتبار بدهید؛ شخصیتشان را ارج بنهید و كاری كنید كه احساس اهمیت و شخصیت كنند.
9. پذیرش مثبت بدون شرط؛ (Unconditional Positive Regard) كاری كنید كه طرف مقابل احساس كند او را به دلیل ارزش ذاتی اش پذیرفته اید و به او اهمیت می دهید و به عنوان یك انسان مورد احترام صادقانه و خالصانه شما قرار گرفته است و بدون توجه به نكات ضعف و عیوبی كه دارد مورد پذیرش شما است. این توجه و پذیرش مثبت، به طرف مقابل احساس ارزشمندی می بخشد و تأثیر پذیری اش را نسبت به شما افزایش می دهد. بنابراین باید طرف مقابل را بدون قید و شرط و صرفاً به خاطر ارزش ذاتی و ماهیت انسانی اش، پذیرفت و به او احترام صادقانه گذاشت.
10. انگیزش؛ نسبت به كار مثبتی كه می خواهید انجام دهید، میل شدیدی در طرف مقابل ایجاد كنید و فضای روانی لازم برای انجام دادن آن فراهم را سازید. كوچك ترین پیشرفت را در طرف مقابل، تحسین نموده و با تشویق او كاری كنید كه احساس كند حركت به سمت مطلوب و جبران اشتباهات ساده است و به خوبی می تواند مشكلات را حل و كاستی ها را جبران كند.
11. رفتار مطلوب؛ رفتارهای خوبی را كه از دیگران نسبت به خود انتظار دارید، با او در پیش گیرید. به عبارت دیگر آنچه را برای خود می پسندید، برای وی نیز بپسندید و او را به سوی آن رهنمون شوید.
12. تحمیل گریزی؛ نقطه نظرات و دیدگاه های خویش را بر دیگران تحمیل نكنید. مردم سخن چنین كسی را نمی پذیرند و با فردی كه همچون یك سرپرست با ایشان رفتار كند، دوستی نمی ورزند و به او اعتماد نمی كنند.در این زمینه برای آگاهی بیشتر ر.ك.

الف. كارنگی، دیل، آئین دوست یابی؛

ب. مدرسی، سید هادی، دوستی و دوستان؛

پ. ری شهری، محمد، دوستی در قرآن و حدیث، ترجمه سید حسن اسلامی، (قم: دارالحدیث، چاپ اول، 1379). بنابراین به جای اینكه به دیگران دستور دهید، خواست خود را به شكل سؤال مطرح كنید؛ زیرا معمولاً افراد دوست ندارند به آنان دستور داده شود.

از دیگر راه های تأثیرگذاری

هدیه دادن؛ گفتار زیبا؛ تبلیغ عملی؛ همگامی؛ جلب همكاری؛ همدلی و  انعطاف پذیری؛ در عین جدی بودن و جدی رفتار كردن، باید همواره انعطاف پذیری مناسب را حفظ نمود. نباید انتظار داشت تغییر و اصلاح در اندیشه و رفتار طرف مقابل ناگهانی، بلافاصله و یك مرتبه انجام گیرد؛ زیرا این مسئله نیازمند زمان و تدریج است. بنابراین باید به طرف مقابل، زمان و فرصت كافی داد تا به تدریج و تحت تأثیر سخن شما تغییر و تحول لازم را در خود ایجاد كند. خداوند متعال نیز پیامبر اكرم صلی الله علیه وآله وسلم را به خاطر داشتن چنین ویژگی می ستاید و آن را یكی از علل موفقیت آن حضرت معرفی می كند: «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ»؛ (آل عمران (3)، آیه 159.) ؛ «به واسطه رحمت خدا با مردم، خوش خوی و مهربان شدی و اگر تندخوی سخت دل بودی، مردم از گرد تو پراكنده می شدند…». بنابراین اگر كسی بخواهد پیامبرگونه تأثیرگذاری مثبت داشته باشد، باید از انعطاف و بردباری كافی در برابر ناآگاهی ها، نقص ها و ضعف های دیگران برخوردار باشد.