سوره بقره
تفسیر ساده سوره بقره آیه ۱ با بیان حجتالاسلام قرائتی
حجتالاسلام محسن قرائتی در این سخنرانی جذاب، آیه اول سوره بقره را که با حروف مقطعه «الم» شروع میشود، به زبانی ساده تفسیر میکند. این حروف سالهاست که توجه مفسران قرآن را به خود جلب کردهاند.
درباره حروف مقطّعه، اقوال مختلفى بیان شده است، از جمله:
۱. قرآن، معجزه الهى از همین حروف الفبا تألیف یافته که در اختیار همه است، اگر مى توانید شما نیز از این حروف، کلام معجزه آمیز بیاورید.
۲. این حروف، نام همان سوره اى است که در ابتدایش آمده است.
۳. این حروف، اشاره به اسم اعظم الهى دارد.
۴. این حروف، نوعى سوگند و قسم خداوند است.
۵. این حروف، از اسرار بین خداوند و پیامبر است. و مطابق بعضى روایات رموزى است که کسى جز خداوند نمى داند.
امّا شاید بهترین نظر همان وجه اوّل باشد. زیرا در میان یکصد و چهارده سوره قرآن، که ۲۹ سوره آن با حروف مقطّعه شروع مى شود، در بیست و چهار مورد بعد از این حروف، سخن از قرآن و معجزهبودن آن است. چنانکه در این سوره به دنبال «الم»، «ذلک الکتاب» آمده و به عظمت قرآن اشاره شده است.
در آغاز سوره شورى نیز حروف مقطّعهى «حم عسق» آمده است که بعد از آن مىفرماید: «کذلک یُوحى الیک والى الّذین مِن قبلک اللّه العزیزُ الحکیم» خداوندِ عزیز و حکیم، این چنین بر تو و پیامبران پیش از تو وحى مىکند. یعنى وحى خداوند نیز با استفاده از همین حروف است. حروفى که در دسترس همه افراد بشرى است. البتّه خداوند با این حروف، کتابى نازل کرده که معجزه است. آیا انسان نیز مىتواند چنین کتابى فراهم کند؟!
آرى، خداوند از حروف الفبا، کتاب معجزه نازل مىکند، همچنان که از دل خاک صدها نوع میوه و گل و گیاه مىآفریند و انسان مىسازد. ولى نهایتِ هنر مردم این است که از خاک و گل، خشت و آجر بسازند!
معانی مختلف حروف مقطعه «الم»
استاد قرائتی در این جلسه دیدگاههای گوناگون درباره این حروف را بررسی میکند:
- برخی معتقدند این حروف اسم اعظم خداوند هستند
- عدهای آنها را رمزهای خاص بین خدا و پیامبر میدانند
- ایشان اما تفسیری قابل فهم و منطقی ارائه میدهند
چرا خداوند از حروف ساده استفاده کرده؟
خداوند با همین حروف معمولی الفبا، معجزه بینظیر قرآن را خلق کرده است. در بسیاری از سورهها بلافاصله بعد از حروف مقطعه، آیاتی درباره عظمت قرآن آمده است. مثلاً:
- در سوره بقره بعد از «الم» میخوانیم: «ذلک الکتاب لا ریب فیه»
- در سوره شورى پس از «حم عسق»، آیهای درباره وحی الهی آمده
ویژگیهای مهم سوره بقره
سوره بقره که طولانیترین سوره قرآن است:
- ۲۸۶ آیه دارد
- شامل موضوعات مختلف اعتقادی، فقهی و اخلاقی است
- داستانهای پیامبران زیادی را نقل میکند
- آیات مهمی مانند آیهالکرسی را در بر دارد
چرا سوره بقره ویژه است؟
پیامبر اسلام این سوره را برترین سوره قرآن معرفی کردهاند. علما نیز به همراه سوره آل عمران، آن را «زهراوان» نامیدهاند که به معنای دو سوره نورانی است. این سوره مانند چراغی راه هدایت را به انسانها نشان میدهد.
